Bize doğrudan WhatsApp’tan yazın. Başvurudan önce nüfus kaydınızı ve askerlik durumunuzu inceleyelim.
- 5901 m. 13: kimler yeniden kazanabilir?
- Askerlik, çocuklar, Mavi Kart: neler değişir?
- Konsolosluk başvurusu ve ret hâlinde dava
Av. Hasan Doğru · Türk vatandaşlık hukuku · Mannheim & Ankara
Hukuki Bilgilendirme: Bu makale yalnızca Türk hukukuna ilişkin genel bilgi amaçlıdır ve münferit hukuki danışmanlık yerine geçmez. Doğru Kanzlei, § 207 BRAO kapsamında yalnızca Türk hukuku ve devletler hukuku konularında danışmanlık vermektedir.
Kimler yeniden kazanabilir?
| Vatandaşlık nasıl kaybedildi | Dayanak | Şart | Karar veren |
|---|---|---|---|
| Çıkma izniyle | m. 13/1-a | Millî güvenlik engeli olmaması; Türkiye'de ikamet aranmaz | Bakanlık |
| Ana-babaya bağlı olarak kaybedip seçme hakkını kullanmayanlar | m. 13/1-b | Aynı | Bakanlık |
| m. 29 uyarınca kaybettirilenler | m. 14 | Türkiye'de üç yıl ikamet ve millî güvenlik engeli olmaması | Cumhurbaşkanı |
| m. 34 uyarınca kaybedenler | m. 14 | Türkiye'de üç yıl ikamet ve millî güvenlik engeli olmaması | Bakanlık |
Almanya'daki başvuranların büyük çoğunluğu m. 13/1-a kapsamındadır. Kanun bu kişiler için ikamet ve dil şartı aramaz; tek sınır millî güvenliktir. Yine de bir idari karardır; kanun "kazanabilirler" der.
Herkesin "dönmesi" gerekmez: farklı yürüyen üç durum
Çıkma izni almadınız. Türk vatandaşlığından çıkmadan Alman vatandaşı olan kişi kural olarak Türk vatandaşlığını kaybetmemiştir. Bu durumda yeniden kazanma değil, çok vatandaşlık kaydı gerekir. Önce nüfusta nasıl göründüğünüzü kontrol edin.
Türk anne veya babadan doğdunuz ama hiç kaydedilmediniz. m. 7'ye göre evlilik içinde Türk ana veya babadan doğan çocuk doğumdan itibaren Türk vatandaşıdır. 18 yaşını geçenler için doğum kaydı yapılamaz; konsolosluklar "saklı nüfus" başvurusu alır. Anne baba evli değilse soybağı belirleyicidir: Babalık tanıma ve soybağı rehberi.
Çocukken, ana-babanız çıktığı için kaybettiniz. Ergin olduktan sonra üç yıl içinde seçme hakkınız vardır (m. 21). Süre geçtiyse m. 13/1-b yolu kalır.
Başvuru: nerede, nasıl, hangi belgelerle?
Yurt dışında başvuru dış temsilciliğe, şahsen veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin vekâletnameyle yapılır (m. 37). Mannheim ve Heidelberg için yetkili temsilcilik Karlsruhe Başkonsolosluğu'dur. Randevu konsolosluk.gov.tr üzerinden alınır.
Listeler ayrıntıda değişebilir. Örneğin Düsseldorf Başkonsolosluğu şunları sayar:
Kanunda kesin bir karar süresi yoktur; süreç aylarca sürebilir. Vatandaşlık karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder, geçmişe etkili değildir (m. 20/1).
⚠️ En sık karşılaşılan engel: Vatandaşlıktan çıktıktan sonra yurt dışında boşanan kişi, konsolosluk notlarına göre bu kararı önce Türkiye'de tanıtmalı veya şartları uygunsa tescil ettirmelidir. Aksi hâlde başvurudaki bilgiler nüfus kaydıyla uyuşmaz. Bkz. Alman boşanma kararının Türkiye'de tanınması.
Askerlik yükümlülüğü de gündeme gelir
Düsseldorf Başkonsolosluğu bilgi notunda, yeniden vatandaşlıkla askerlik mükellefiyetinin de gündeme geleceğini açıkça belirtir. Erkekler için başvurudan önceki en önemli konu budur. 7179 sayılı Kanun m. 43/2, yeniden vatandaş olanları önceki askerlik kayıtlarına göre değerlendirir.
| Çıkış sırasındaki kayıt | Yeniden kazanma sonrası |
|---|---|
| Askerlik yapılmış veya dövizle ödenmiş | Konu kural olarak kapanmıştır |
| Yalnızca tecilli | Yükümlülük yeniden doğar |
| Yoklama kaçağı veya bakaya | Durum ve ceza konusu seyahatten önce netleşmelidir |
Hizmet için yaş sınırı yoktur; dövizle askerlik de yaş sınırı olmadan açıktır. Ayrıntılar: Almanya'dan askerlik rehberi. Mavi Kart'ta kalan kişinin ise m. 28/2 uyarınca askerlik yükümlülüğü yoktur. Kayıtları açık olan erkekler için asıl tartışma noktası çoğu zaman budur.
Mavi Kart mı, vatandaşlık mı?
| Konu | Mavi Kart | Türk vatandaşlığı |
|---|---|---|
| Türkiye'de oturma, çalışma, taşınmaz, miras | kural olarak evet | evet |
| Seçme ve seçilme | hayır | evet |
| Kadroya dayalı kamu görevi | kural olarak hayır | evet |
| Askerlik yükümlülüğü | hayır | evet, kayda göre |
| Türk pasaportu | hayır | evet |
Türkiye'de oturmak, miras almak veya taşınmaz sahibi olmak için çoğu zaman vatandaşlığa dönmek gerekmez. Bkz. Mavi Kart haklarınız.
Eş ve çocuklar
Eş: Yeniden kazanma, eşin vatandaşlığını etkilemez (m. 20/2).
Küçük çocuklar: Velayeti sizde olan çocuklar, diğer eşin muvafakati hâlinde sizinle birlikte vatandaşlığı kazanır. Muvafakat yoksa çocuğun mutad meskeninin bulunduğu ülkedeki hâkim kararına göre işlem yapılır. Anne ve baba birlikte kazanırsa çocuklar da kazanır. Bu nedenle çocukları başvuruda belirtin.
Ergin çocuklar: Kendi başvurularını yaparlar. Erkek çocuklar için vatandaşlıkla birlikte askerlik yükümlülüğünün de doğacağını hesaba katın.
Alman tarafı
Almanya Haziran 2024'ten beri çok vatandaşlığa kural olarak izin vermektedir. Yeniden kazanmanın Alman vatandaşlığınıza etkisini yalnızca Alman hukuku belirler; bu konuda danışmanlık vermiyoruz. Başvurudan önce Staatsangehörigkeitsbehörde'ye veya Almanya'da ruhsatlı bir avukata sorun.
Başvuru reddedilirse
Ret işlemi idari işlemdir; idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava süresi kural olarak yazılı bildirimden itibaren 60 gündür (İYUK m. 7). İdare başvuruya cevap vermezse sessizlik, İYUK m. 10 şartlarıyla ret sayılabilir; o hâlde de süreler işler. m. 13 yalnızca millî güvenliği sınır olarak saydığından, somut gerekçe önemlidir. Davayı Türkiye'de yetkili bir avukat vekâletle yürütür; seyahat kural olarak gerekmez.
Adım adım
Nasıl destek oluyoruz?
Av. Hasan Doğru, Ankara Barosu'na kayıtlı avukattır ve § 207 BRAO uyarınca Rechtsanwaltskammer Karlsruhe'de tescillidir. Nüfus ve askerlik kaydınızı inceliyor, başvuruyu hazırlıyor, yabancı boşanma kararlarının tanınmasını önceden çözüyor ve gerekirse idare mahkemesinde davayı yürütüyoruz. Alman vatandaşlık hukuku konusunda danışmanlık vermiyoruz.
Vatandaşlık başvurunuzu WhatsApp'tan sorun →
Kaynaklar
İlgili sayfalar
Bu makaleyi Almanca ve İngilizce olarak da yayımladık: Türkische Staatsangehörigkeit zurückerlangen · Regaining Turkish Citizenship
Hukuki Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve münferit hukuki danışmanlık yerine geçmez. Av. Hasan Doğru yalnızca Türk hukuku ve devletler hukuku alanında danışmanlık ve temsil hizmeti vermektedir (§ 207 BRAO); Alman düzenlemelerine yapılan atıflar danışmanlık niteliği taşımayan genel bilgilerdir.

Türk vatandaşlığı
Başvurunuzu, beklenmedik bir sonuç doğurmayacak şekilde hazırlıyoruz
Kısa WhatsApp formuyla durumunuzu iletin. Hasan Doğru nüfus ve askerlik kaydını inceler, başvuruyu hazırlar; ret hâlinde Türkiye’de davayı yürütür.
Hizmete dahil olanlar
- Nüfus, çıkma belgesi ve askerlik kaydının incelenmesi
- Başvuru belgeleri ve yabancı boşanmanın tanınması
- Ret hâlinde idare mahkemesinde dava
Av. Hasan Doğru · Türk vatandaşlık hukuku · Mannheim & Ankara


